درباره طرح كارورزي دانش‌آموختگان

معرفي طرح كارورزي فارغ‌التحصيلان دانشگاهي

مقدمه:

در شرايط فعلي اقتصاد كشور عدم تعادل عرضه و تقاضا در بازار كار چه به صورت مازاد نيروي كار و چه به صورت كمبود تقاضاي نيروي كار به وضوح قابل مشاهده است. در اين ميان دانش آموختگان جوان دانشگاهي نيز با وجود سرمايه گذاري ها و هزينه هاي قابل ملاحظه اي كه براي رشد و ارتقاي سطح دانش آنها در قالب آموزش دانشگاهي انجام گرفته است، از امكان نسبتاً كمي براي يافتن مشاغل مناسب و مرتبط با ويژگيها و شرايط خوب برخوردارند. كمبود مهارت و تجربه لازم يكي از عواملي است كه موجب تشديد اين شكاف در سالهاي اخير شده است. ملاحظات فوق در كنار ساير عوامل و پيامدهاي فرهنگي، اجتماعي و اقتصادي ناشي از عدم اشتغال، بويژه در سطح اقشار تحصيلكرده، لزوم برنامه ريزي و سياستگذاري جدي را در سطح كلان طلب مي كند. هدف اصلي طرح كارورزي انتقال مهارت ها و تجربيات عملي به دانش آموختگان دانشگاهي و فراهم آوردن بستر مناسب جهت ورود آنها به بازار كار كشور است. در واقع استفاده از ظرفيت هاي خالي بخش خصوصي و دولتي(صنعت، كشاورزي و خدمات) ضمن ارتقا سطح علمي و نوسازي ساختار نيروي انساني، رويكرد مناسبي به منظور حذف تدريجي عدم تعادل موجود در بازار كار كشور مي باشد. در كنار كسب تجربه و ارتقا مهارت دانش آموختگان، شناسايي رشته هاي تحصيلي مورد نياز بخشهاي مختلف كشور نيز و اندازه گيري ميزان تناسب عملكرد نظام آموزش عالي به لحاظ رشته هاي تحصيلي دانش‌آموختگان با نيازهاي بازار كار از ديگر دستاوردهاي اين طرح خواهد بود.

تاريخچه:

از ابتداي سال 1382 بخشنامه‌اي از سوي وزير محترم راه و ترابري به كليه معاونتها، سازمانها، شركتهاي تحت پوشش و ادارات كل راه و ترابري استانها ابلاغ گرديد مبني بر اينكه كليه پيمانكاران طرف قرارداد با وزارت راه و ترابري، سازمانها و شرکتهاي تابعه موظف مي‌گردند در طول مدت اجراي اين پروژه ها، تعداد مشخصي از فارغ‌التحصيلان جوان را تحت عنوان کارورز در پروژه هاي خود بکارگيري و تربيت نمايد. در حال حاضر و بطور مرتب تعدادي از فارغ التحصيلان دانشگاهي از طريق ستاد اشتغال و كارآفريني وزارت راه و ترابري به پروژه هاي طرف قرارداد معرفي مي شوند و تاکنون نيز تعدادي از آنان پس از طي دوره کارورزي در پروژه هاي يادشده جذب شده‌اند.

پيشنهاد اجراي طرح كارورزي در كليه دستگاههاي اجرايي از سوي وزارت راه و ترابري به شورايعالي اشتغال ارائه گرديد كه نتيجتاً دستور شروع عمليات اجرايي طرح طي نامه شماره 34/36104 در تاريخ 84/4/26 ابلاغ گرديد. ليكن منابع مالي طرح در دولت هشتم عملياتي نگرديد.

پس از تصويب مجدد طرح كارورزي فارغ‌التحصيلان دانشگاهي در دولت نهم در شورايعالي اشتغال و تامين اعتبارات مورد نياز از محل رديف 503610 قانون بودجه سال 86 ، وزارت راه و ترابري متعهد گرديد تعداد 5000 نفر از متقاضيان استفاده از طرح رشته‌هاي مختلف دانشگاهي را در طرحها و پروژه‌هاي عمراني بخش حمل و نقل جذب و بكارگيري نمايد. به دليل مشكلات اجرايي عملاً اجراي طرح به سال 1387 موكول و تفاهمنامه مشترك فيمابين وزارت كار و امور اجتماعي و وزارت راه و ترابري با مبلغ اعتبار تخصيص يافته 45 ميليارد ريال منعقد گرديد. مضافا اينكه توافقنامه جديد براي جذب 5000نفر برای سال 1388 در حال انعقاد مي‌باشد.

اهداف اصلي طرح:

1. ارتقاء توانمنديهاي حرفه اي فارغ التحصيلان آموزش عالي با رويكرد ساماندهي بازار كار

2. آشنايي بيشتر با وظايف مشاغل بخش حمل و نقل و فراگيري مهارتهاي مرتبط با آن

3. ايجاد زمينه هاي مناسب براي رشد فرهنگ بكارگيري نيروهاي متخصص در كليه واحدهاي حمل و نقل

4. ارتقاء سطح علمي بخش هاي اجرايي با رويكرد اصلاح ساختار اجرائي- فني كشور

اهداف فرعي طرح:

1. شناسايي رشته هاي تحصيلي مورد نياز بخش هاي مختلف(ظرفيت هاي خالي طرف تقاضا)

2. اندازه‌گيري ميزان تطبيق رشته هاي دانشگاهي دانش آموختگان نظام آموزش عالي با تخصص ظرفيت‌هاي مورد نياز در حمل و نقل

3. نظام مند كردن ساز و كارهاي موجود مشابه طرح كارورزي در سطح بخش خصوصي

4. ايجاد زمينه هاي بكارگيري نيروهاي متخصص مورد نياز و ارتقا كيفي نيروي انساني براي نوسازي در بخش هاي مختلف حمل و نقل كشور

5. تعامل و همگرايي بيشتر بين كارورز و كارفرما در مدت زمان مشخص به منظور شناخت بيشتر از همديگر جهت ادامه همكاري بعد از اتمام دوره كارورزي

6. كاهش ريسك جذب نيروي كار براي كارفرمايان

ماده 1) تعريف كارورز:

كارورزان آن دسته از دانش آموختگان دانشگاهها و مراكز آموزش عالي هستند كه واجد شرايط زير باشند:

1- دانش‌آموختگان داراي مدرك مقطع كارداني و يا بالاتر در رشته‌هاي تحصيلي فني – تخصصي مرتبط با بخش حمل و نقل.

2- دارا بودن حداكثر سن 25 سال براي مقطع تحصيلي كارداني، 28 سال براي مقطع تحصيلي كارشناسي، 31 سال براي مقطع تحصيلي كارشناسي ارشد و 35 سال براي مقطع تحصيلي دكتري

3- عدم اشتغال و يا عدم تعهد به اشتغال در ساير موسسات و سازمانها و نداشتن هر گونه منعي براي كارورزي ‌[(نظام وظيفه (مردان)، ناتواني جسمي و اشتغال به تحصيل و غيره)]

تبصره: استفاده دانش آموختگان از طرح كارورزي تنها براي يك دوره با توجه به شرح بند(1) ماده(3) ممكن است و بنا به دلايل موجه از قبيل تعطيلي واحد پذيرنده، بيماري كارورز و... صرفاً براي يك دوره در قالب اشتغال كارورز در همان واحد يا واحد پذيرنده ديگر به شرط اينكه كمتر از نيمي از دوره كارورزي طي شده باشد قابل تكميل در سطح 11 ماه مي باشد تكميل دوره كارورزي تنها با نظر مسئول هماهنگي اجراي طرح در ستاد كارآفريني‌و‌ اشتغال وزارت راه و ترابري و پس از تسويه حساب كامل با واحد پذيرنده قبلي(در صورت تغيير محل كارورزي) امكان پذير است.

ماده 2: ساختار تشكيلاتي، اركان و هماهنگي اجراي طرح:

كارفرما: دبيرخانه شورايعالي اشتغال/ وزارت راه و ترابري

مجري: معاونت كارآفريني و مديريت بحران وزارت راه و ترابري

نمايندگان مجري: كليه سازمانها، ادارات و شركتهاي تابعه وزارت راه و ترابري بعنوان نمايندگان مجري مسئول پيشبرد مراحل مختلف طرح كارورزي در تعامل با پيمانكاران و مديران اجرايي طرحهاي وزارت راه و ترابري مي باشند.

واحد پذيرنده: پيمانكاران پروژه هاي وزارت راه و ترابري، سازمانها و ادارات و شركتهاي تابعه ، همچنين كليه شركتها، تعاونيها و موسسات غيردولتي بخش حمل ونقل

كارورز: فارغ التحصيلان كه داراي شرايط مندرج در ماده 1 اين نظامنامه باشند.

ماده3: طول دوره و ميزان كمك هزينه كارورزي

1- طول دوره كارورزي با توجه به شرايط و برحسب رشته تحصيلي حداكثر 11 ماه مي باشد.

2- كمك هزينه كارورزي پس از تامين اعتبار از محل اعتبارات رديف 503610 به شرحي كه در بند(ط) تبصره(2) قانون بودجه سال 1386 كل كشور آمده است در اختيار واحد پذيرنده قرار خواهد گرفت تا بصورت ماهيانه براي مقاطع مختلف تحصيلي به شرح زير به كارورز پرداخت گردد:

- براي مقاطع كارداني50درصد حداقل حقوق و دستمزد تعيين شده توسط شورايعالي كار

- براي مقاطع كارشناسي،70درصد حداقل حقوق و دستمزد تعيين شده توسط شورايعالي كار

- براي مقطع كارشناسي ارشد و بالاتر، 90درصد حداقل حقوق و دستمزد تعيين شده توسط شورايعالي كار

50درصد كمك هزينه مذكور توسط مجري طرح و 50درصد باقيمانده توسط واحد پذيرنده به عنوان كمك هزينه كارورزي به كارورز پرداخت مي شود. سقف پرداخت به كارورزان توسط واحد پذيرنده محدوديت نخواهد داشت.

تبصره1: براي مناطق محروم مصوب هيات وزيران، سهم مجري طرح و واحد پذيرنده از كمك هزينه تعيين شده به كارورز به ترتيب معادل 70درصد و 30درصد تعيين مي گردد.

تبصره2: براي واحدهاي دولتي مجاز به پذيرش كارورز، كمك هزينه كارورزي به طور كامل مطابق با بند فوق توسط مجري پرداخت مي گردد.

3- چنانچه واحد پذيرنده در پايان دوره كارورزي تمايل به استخدام كارورز داشته باشد، مشروط بر انعقاد قرارداد چهارساله، كمك هزينه پرداخت شده به كارورز تا سقف بند تعيين شده در بند(2) و تبصره(2) اين ماده توسط واحد پذيرنده، از سوي وزارت كار و امور اجتماعي به واحد پذيرنده بازپرداخت مي شود.

تبصره1: پس از انعقاد قرارداد استخدام كارورز، حق بيمه سهم كارفرما به مدت سه سال از محل آيين نامه ماده 49 قانون برنامه سوم توسعه تنفيذي در ماده 103 قانون برنامه چهارم توسعه از سوي وزارت كار و امور اجتماعي تامين مي شود.

ماده4: وظايف و تعهدات واحد پذيرنده:

1- واحد پذيرنده موظف به انعقاد قرارداد با كارورز در چارچوب نظامنامه طرح كارورزي مي‌باشد.(فرم شماره 4)

2- واحد پذيرنده ملزم به پرداخت كمك هزينه كارورزي مطابق مفاد بند 2 ماده 3 خواهد بود

3- واحدهاي پذيرنده ملزم به فراهم آوردن شرايط مناسب براي كار عملي كارورزان مي باشند.

4- واحد پذيرنده ملزم به نظارت كامل بر فعاليت كارورز و تكميل پرسشنامه هاي مربوط به گزارش كاركرد ماهانه كارورز و ارسال آن براي مسئول هماهنگي مجري طرح (نماينده مجري) مي باشد.(فرمهاي شماره 6و7)

5- متعاقب ارسال فرم شروع به كار كارورز و گزارش كاركرد ماهيانه توسط واحد پذيرنده، كارورز توسط وزارت كار و امور اجتماعي بيمه حوادث و عمر خواهد شد.

تبصره: حق بيمه مذكور از محل اعتبارات پيش‌بيني شده در رديف 503610 قانون بودجه كل سال 1386 كل كشور خواهد گرديد.

6- واحد پذيرنده ملزم به پذيرش و همكاري با نمايندگان اعزامي از سوي دستگاه اجرايي ذيربط مي باشد.

7- احدهاي پذيرنده موظف هستند هنگام پايان دوره كارورزي يا در صورت انصراف كارورز از ادامه همكاري، مراتب را به صورت مكتوب به اطلاع ستاد كارآفريني‌و‌ اشتغال و يا نمايندگان استاني در دستگاه ذيربط برسانند، همچنين واحدهاي مذكور موظفند گزارش هاي مورد نياز شامل گزارش وضعيت كارورز و ارزيابي نتايج اجراي طرح كارورزي را در قالب فرم هاي تهيه شده در اين نظامنامه براي نماينده مجري طرح ارسال نمايند.

8- واحد پذيرنده در پايان دوره ملزم به انجام آزمون كسب مهارت از كارورز بر اساس دستورالعمل آزمون پايان دوره و صدور گواهينامه كارورزي ابلاغ شده به ادارات كل راه و ترابري و زيربخشهاي حمل و نقل مي‌باشد.

ماده5: وظايف و تعهدات كارورز:

1- كارورز ملزم به رعايت آيين نامه و مقررات واحد پذيرنده و حضور منظم در طول مدت كارورزي در واحد پذيرنده مي باشد. در صورت تخلف كارورز، واحد پذيرنده مي تواند پس از هماهنگي با مجري طرح به ادامه فعاليت كارورز در دوره خاتمه دهد.(فرم شماره1)

2- كارورز حق مطالبه هيچگونه مزايايي بيش از كمك هزينه مندرج در بند (2) ماده (3) را ندارد.(فرم شماره 1)

3- شركت در دوره كارورزي هيچگونه حقي مبني بر استخدام پس از دوره كارورزي براي كارورز ايجاد نمي كند.(فرم شماره 1)

4- تكميل و تحويل به موقع فرمهاي مرتبط با كارورزي كه توسط ناظر ارائه مي شود.(فرم شماره 9)

ماده6: وظايف مجري طرح:

1- تدوين نظامنامه كارورزي

2- احصاء ظرفيت كارورزي واحدهاي پذيرنده كارورز توسط مجري طرح

3- فراهم آوردن زمينه هاي اجراي طرح از جمله تشكيل بانك اطلاعاتي، ساز و كار پرداخت كمك هزينه، تهيه بروشورها و راهنماهاي طرح كارورزي و ...)

4- اطلاع رساني درخصوص طرح

5- ثبت نام از متقاضيان كارورزي و اولويت بندي در پذيرش كارورزان براساس ضوابط و شاخص هاي تدوين شده در نظامنامه كارورزي

6- عقد قرارداد با واحدهاي پذيرنده براساس فرم شماره5 در نظامنامه كارورزي

7- پرداخت سهم مجري از كل هزينه كارورزي به صورت ماهيانه

8- نظارت بر حسن اجراي طرح كارورزي در طي دوره

9- جمع بندي گزارش‌هاي ارسالي واحدهاي پذيرنده به منظور احتساب باقيمانده تعهدات واحد پذيرنده در دوره كارورزي

10- ارزيابي مستمر و منظم از اجراي دوره

11- ارائه گزارش‌هاي لازم به وزارت راه و ترابري/ شورايعالي اشتغال و مراجع ذيربط(برحسب مورد)

12- ارائه گزارش‌هاي دوره‌اي و نهايي به وزارت كار و امور اجتماعي

13- رسيدگي به مسائل و مشكلات احتمالي براساس قوانين و مقررات موجود

14- برگزاري آزمون كسب مهارت با همكاري سازمان/شركت/اداره كل/اتحاديه، انجمن و تشكلهاي صنفي

15- تاييد گواهينامه پايان دوره كارورزي

تبصره1: پرداخت هزينه هاي مربوط به سهم مجري و هزينه هاي اجرايي طرح از طريق امضاي تفاهم‌نامه كلي وزارت راه و ترابري با وزارت كار و امور اجتماعي انجام مي پذيرد.

تبصره2: نمايندگان اعزامي مجري به واحدهاي پذيرنده، مجاز به دخالت در امور داخلي واحد پذيرنده نبوده و صرفاً به منظور ارزيابي وضعيت كارورزان براساس مفاد نظامنامه مصوب، به اين واحدها مراجعه خواهند كرد.

تبصره3: مجري در صورت نياز به مشاوره، مساعدت لازم را در زمينه مسائل اجرايي با واحدهاي پذيرنده به عمل خواهد آورد و در صورت لزوم براي پيگيري و رفع مشكلات اقدام خواهند نمود.

تبصره4: به منظور سنجش مهارت كارورز، مجري طرح موظف است پيش بيني لازم براي آزمون كسب مهارت وي در پايان دوره از طريق مراكز فني و تخصصي و يا آموزش و تحقيقات سازمانها، شركتها وادارات كل استانها را فراهم آورده و براساس نتايج آزمون و اتمام طول دوره، گواهينامه پايان دوره كارورزي به كارورز اعطا شود.

ماده7: واحدهاي مجاز به پذيرش كارورز:

1- نهادها، شركت ها، كارگاهها و بنگاههاي خصوصي و تعاوني و طرحها و پروژه‌هاي دولتي از جمله واحدهاي مجاز به پذيرش كارورز مي باشد. شناسايي واحدهاي پذيرنده كارورز از طريق تكميل فرم هاي ظرفيت سنجي به تفكيك رشته تحصيلي و استان و تعداد افراد مورد نياز توسط دستگاههاي اجرايي مسئول صورت خواهد گرفت.

تبصره1: هر گونه بكارگيري كارورز در واحدهاي ستادي وزارتخانه ها، موسسات، ادارات و دفاتر مركزي شركت هاي دولتي، بجز در مناطق محروم مصوبه هيات وزيران، ممنوع مي باشد.

تبصره2: تنها كارگاهها و بنگاهها و واحدهاي بهره برداري خصوصي كه داراي مجوز فعاليت از دستگاه اجرايي ذيربط باشند( به استثناي فعاليت هايي كه عرفاً نياز به مجوز قانوني ندارند) مجاز به پذيرش كارورز خواهند بود.

ماده8: نحوه گردش كار طرح:

مرحله اول: جذب

1- احصاء ظرفيت كارورزي واحدهاي پذيرنده كارورز توسط مجري طرح

2- فراهم آوردن زمينه هاي اجراي طرح از جمله تشكيل بانك اطلاعاتي، ساز و كار پرداخت كمك هزينه، تهيه بروشور راهنماي كارورز و واحد پذيرنده ...)

3- اطلاع رساني از طريق رسانه هاي جمعي توسط مجري طرح كارورزي

4- تكميل فرم تقاضاي كارورزي توسط افراد واجد شرايط و ارسال آن براي مجري طرح

5- بررسي تقاضاي واصله و ثبت نام از واجدين شرايط توسط مجري طرح

6- پذيرش كارورز بر اساس اولويت ها و ضوابط تدوين شده در نظامنامه كارورزي

7- معرفي پذيرفته شدگان به واحدهاي پذيرنده كارورز

8- ارزيابي كارورز توسط واحد پذيرنده به منظور پذيرش در واحد مربوطه و اعلام نتيجه ارزيابي مبني بر پذيرش ويا رد به مجري طرح(با ذكر دلايل توجيهي)

9- عقد قرارداد با واحدهاي پذيرنده بر اساس فرم شماره3 نظامنامه كارورزي

مرحله دوم: بكارگيري

1- تماس تلفني يا مكاتبه با كارورز جهت دعوت به كار توسط واحد پذيرنده

2- مراجعه كارورزان به واحدهاي پذيرنده و تكميل فرم هاي تعهدات كارورزي و تشكيل پرونده و آغاز دوره كاروزي

3- اعلام پايان دوره كارورزي در انتهاي دوره براي هر كارورز توسط واحد پذيرنده به مجري طرح كارورزي و پس از انجام آزمون، صدور گواهينامه پايان دوره كارورزي توسط مجري طرح

تبصره: در صورت عدم پذيرش كارورز در واحد معرفي شده، مجري مي تواند كارورز را به ساير واحدهاي پذيرنده معرفي نمايد.

مرحله سوم: پيگيري، نظارت و ارزيابي

1- نظارت مستمر و منظم توسط مجري طرح از اجراي دوره

2- پيگيري جهت دريافت گزارش واحد پذيرنده از حضور مستمر كارورزان و ارسال گزارش‌هاي ارزيابي كارورزان براي مجري طرح

3- ارزيابي و نظارت بر عملكرد واحد پذيرنده و كارورز براساس گزارشهاي دريافتي و آزمون اخذ شده.

توضيح: يكي از وظايف اصلي مجري نظارت بر فرايند اجراي طرح مي باشد كه به صورت مستمر و پيوسته انجام خواهد شد.اين نظارت از طريق اعزام نمايندگاني كه توسط مجري طرح به واحد پذيرنده كارورز به منظور ارزيابي كارورزان و واحدهاي پذيرنده و تكميل و ارسال گزارش هاي ماهانه توسط واحد پذيرنده(بر اساس فرمهاي شماره 7 الي 9 نظامنامه) صورت مي پذيرد.

ماده9: حمايت هاي جانبي:

كارورزان داراي گواهينامه پايان دوره كارورزي، در استفاده از تسهيلات مختلف جهت تاسيس شركت هاي پيمانكاري، واحدهاي اجرايي–تخصصي، خدماتي و سرمايه گذاري در بخش هاي مختلف در اولويت قرار دارند. همچنين واحدهاي پذيرنده كارورزان درخصوص دريافت تسهيلات و اعتبارات اشتغالزايي در واحدهاي توليدي در اولويت قرار دارند.

* ساير مزيتها، حمايتها و تشويقها براي پيمانكارن، مشاورين و مجريان پروژه‌‌ها:

1- چنانچه واحد پذيرنده در پايان دوره كارورزي تمايل به استخدام كارورز داشته باشد، مشروط بر انعقاد قرارداد چهارساله، كمك‌هزينه پرداخت شده به كارورز توسط واحد پذيرنده، از سوي مجري طرح به واحد پذيرنده بازپرداخت مي‌گردد.

2- پس از انعقاد قرارداد استخدام كارورز، حق بيمه سهم كارفرما به مدت 3سال مطابق ماده 103قانون برنامه چهارم توسعه تامين مي‌شود.